این خودرو، یک 2002 ساده نیست!

اگر پیش از خواندن عنوان این نوشتار قرار بود که نام این خودرو را حدس بزنید، بدون شک آن را 2002 خطاب می‌کردید. اما خیر، این ماشین 2002 نیست و یک 1602 کوپه در رنگ Inka Orange (محبوب‌ترین رنگ سری 02 کوپه ب‌ام‌و در دهه 60 و 70 میلادی) محسوب می‌شود. اما این هم کافی نیست! در واقع این خودرو حتی یک 1602 عادی هم نیست. خودرویی که در تصویر میبینید، اولین محصول تمام الکتریکی ب‌ام‌و است که 52 سال پیش یعنی در سال 1972 میلادی ساخته شده. خودرویی که به تولید انبوه نرسید، اما سرآغاز رسیدن ب‌ام‌و به عصر حاضر، یعنی عرضه محصولات الکتریکی است.

المپیک 1972 مونیخ

اما پیش از معرفی این خودرو، بگذارید داستان را از تابستان 1972 میلادی، در قلب اروپا شروع کنیم. المپیک تابستانی 1972 که به عنوان «بازی‌های المپیک بیستم» شناخته می‌شود، از 26 آگوست تا 11 سپتامبر در کشور آلمان غربی، شهر مونیخ با حضور 7113 ورزشکار زن و مرد از 121 کشور جهان در 21 رشت ورزشی برگزار شد.

این المپیک بعد از سال 1936 برلین، دومین بار بود که در کشور آلمان برگزار می‌شد و در پایان این دوره از بازی‌ها، این کشور با دستیابی به 13 مدال طلا توانست در مقام چهارم این رقابت‌ها بایستد. اما این دوره با حوادث تلخی که نهایتا به «کشتار المپیک مونیخ» مشهور شد هم گره خورد که توصیف آن از حوصله این مطلب خارج است.

اما ب‌ام‌و کجای این داستان بود؟ در واقع از آنجا که مونیخ، پایگاه اصلی این خودروساز باواریایی محسوب می‌شود، سعی داشت با بر جای گذاشتن اثری ماندگار، نام خود را در این میزبانی ثبت کند و همینطور هم شد. در جشن افتتاحیه این المپیک، دو دستگاه ب‌ام‌و 1602 نارنجی‌رنگ، با قوای محرکه‌ای که در آن دوران چندان شناخته نبودند، کارناوال این افتتاحیه را همراهی کردند.

ناگهان، الکتریکی!

خودروهایی که با رنگ نارنجی مشهو اینکا در پیشگاه دوندگان ماراتن هم به چشم می‌خوردند و البته در دیگر رقابت‌هایی که به پیمایش پیاده نیاز داشتند هم خودی نشان دادند. در واقع از این خودروها برای نظارت روی برگزاری مسابقات و داوری استفاده می‌‎شد و در کمال تعجب برای مردم آن روزها، این 1602ها، الکتریکی بودند! دیوید کارپ، از طراحان ب‌ام‌و در این باره می‌گوید: “در اواسط دهه 60 میلادی، ناگهان تحقیق روی خودروهای الکتریکی مرسوم شد. یک دلیل محکم برای این امر این بود که احتمال بسیار قوی وجود داشت که ایالات متحده امریکا قوانین سخت‌گیرانه‌ای برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای از خودروها ارائه کند.”

همکاری با دو کمپانی قدرتمند!

ب‎‌ام‌و برای ساخت این خودروها با دو شرکت Bosch و Varta همکاری کرده بود و در نهایت با قرار دادن 12 باتری 12 ولتی (از همان باتری‌های عادی که برای استارت در تمام خودروها دیده می‌شود) به جای موتور که وزنی معادل 350 کیلوگرم (تقریبا 4 برابر وزن موتور فابریک خود خودرو) داشتند، به میزانی به این خودروی کوچک‌جثه توان می‌داد که بتواند 60 کیلومتر مسافت را با سرعت ثابت 50 کیلومتر بر ساعت طی کند. در واقع این باتری‌ها به یک موتور DC با سیم‌پیچ شنت (DC shunt-wound motor) انرژی می‌دادند و توان 32 کیلو واتی آن، مستقیما به محور عقب منتقل می‌شد.

همچنین سرعت این خودرو با استفاده از یک پالس ژنراتور که توسط بوش ساخته شده بود محدود می‌شد.

و در مجموعه کلاستر آن خبری از عقربه نشانگر درجه آب و میزان بنزین نیست.

این خودرو فاقد کلاچ و جعبه دنده بود و راننده تنها می‌توانست با استفاده از دسته‌دنده ساده آن، بین دنده عقب و جلو یکی را انتخاب کند.

مشخصات خودروی مذکور هیچ حروجی اگزوزی هم نداشت و به همین خاطر فاقد آلایندگی محسوب می‌شد. سیستم تهویه بخاری آن از طریق یک فن الکتریکی در داخل کابین کار می‌کرد و نکته جالب اینجا بود که برای دستیابی به کابین گرم‌تر در نبود موتور احتراق داخلی، شیشه‌های جانبی این خودرو هم گرمکن داشتند!

عملکرد دینامیکی

هر کدام از این خودروها وزنی معادل 1331.5 کیلوگرم (بیش از 300 کیلوگرم سنگین‌تر از نسخه بنزینی) داشتند و قادر به ثبت بیشینه سرعت حدود 100 کیلومتر بر ساعتی بودند که البته مدت زمان زیادی طول میکشید تا به این سرعت برسند. نکته پایانی و جالب این که سوکت شارژ باتری‌های این خودرو در پشت جلوپنجره کلیوی یا بهتر است بگوییم سبیل جلوی آن قرار داشت!

بازگشت پس از 40 سال

این خودروها هیچ‌گاه به تولید انبوه نرسیدند و صرفا در جریان المپیک 1972 مونیخ مورد استفاده قرار گرفتند و البته در حال حاضر در موزه ب‌ام‌و واقع در شهر مونیخ کشور آلمان در معرض بازدید عموم قرار دارند. جالب است بدانید که ب‌ام‌و تقریبا 40 سال بعد از 1602 الکتریکی با معرفی i3 رسما شروع به تولید خودروهای الکتریکی کرد.