10 نکته مهم برای محافظت از گیربکس اتوماتیک خودروی شما

این روزها به دلیل شلوغی خیابان‌ها و راحت‌طلبی بسیاری از خریداران، استفاده از خودروهای مجهز به گیربکس اتوماتیک مرسوم‌تر شده. اما این نوع از جعبه دنده‌ها به دلیل پیچیدگی بیشتر نسبت به گیربکس‌های دستی، در صورت خرابی هزینه هنگفتی را بر دوش مالک می‌گذارد. به همین دلیل برای کاهش استهلاک جعبه دنده خودروهای مجهز به گیربکس اتوماتیک، بهتر است که نکات زیر را مد نظر قرار دهید.

1- تغییر وضعیت دسته دنده پیش از توقف ممنوع!

گیربکس‌های اتوماتیک به طور کلی چهار وضعیت P یا پارک، N یا خلاص، R یا دنده عقب و D یا حرکت را دارند. همچنین در برخی از گیربکس‌ها وضعیت تیپ ترونیک یا همان تعویض دنده دستی با علائمی مثل M یا S نیز دیده می‌شود. اما نکته مهم این است که به غیر از تغییر وضعیت از D به حالت دستی (تیپ ترونیک) که اصولا در هنگام حرکت انجام می‌شود، برای هر شیفتی بین چهار وضعیت گفته شده باید خودرو به طور کامل ساکن باشد. خصوصا در هنگام پارک یا خروج از پارک و البته دور زدن چند فرمان که مدام باید از R به D و بلعکس تغییر وضعیت داد، به هیچ وجه در حین حرکت این کار را نکنید.

2- بکسل نکنید!

یکی از مواردی که فشار بسیار زیادی روی گیربکس‌‎های اتوماتیک تحمیل می‌کند، بکسل کردن خودروی دیگر یا تریلرهای سنگین وزن است. البته در برخی از خودروهای SUV، طراحی جعبه دنده به صورتی است که این فشار را تا حدی که کارخانه اعلام کرده تحمل کند. اما در خودروهای سواری یا کراس‌‍اوورها، بکسل کردن به گیربکس آسیب میزند.

3- اجازه دهید گیربکس گرم شود!

همانطور که موقع استارت سرد، به موتور ماشین اجازه می‌دهید که از دور ساسات خارج شود و کمی گرم شود، مجموعه گیربکس اتوماتیک و روغن آن هم به این پروسه نیاز دارد. با این تفاوت که گرم شدن گیربکس اتوماتیک در حرکت با سرعت و دور پائین اتفاق میافتد. به بیان دیگر بهتر است پس از گرم شدن موتور، یکی دو کیلومتری را با پائین‌ترین دور ممکن و به دور از شتاب‌گیری حرکت کنید تا گیربکس به آرامی گرم و آماده شود.

4- با زاپاس کامپکت مسیر طولانی نروید!

در برخی از خودروهای جدید، سایز چرخ زاپاس از دیگر چرخ‌ها کوچک‌تر است و اصطلاحا در زبان عامیانه به این نوع زاپاس‌ها «فرغونی» هم گفته می‌شود! از آنجا که این نوع زاپاس‌ها با دیگر چرخ‌های خودرو هماهنگی ندارند، به محض تعویض لاستیک به نزدیک‌ترین آپاراتی مراجعه کنید تا تایر اصلی خودرو ترمیم یا تعویض شود و هرگز مسیر طولانی را زاپاس کامپکت حرکت نکنید.

5- روغن گیربکس را مداوم چک کنید

شاید این تصور در برخی از افراد وجود داشته باشد که روغن گیربکس اتوماتیک به تعویض یا بازدید نیاز نداشته باشد. اما بدانید که روغن، خونِ جاری در رگ‌های یک جعبه دنده اتوماتیک است و باید به صورت مداوم چک و در صورت نیاز پُر یا تعویض شود. در واقع در برخی از خودروها، گیج جداگانه‌ای برای گیربکس اتوماتیک در نظر گرفته شده است که با کشیدن آن می‌توان به راحتی سطح روغن گیربکس را چک کرد اما در خودروهایی که از این امکان برخوردار نیستند، این کار توسط سرویس‌‎کار انجام می‌شود. سطح روغن به هیچ وجه نباید از بازه استاندارد کمتر یا بیشتر باشد.

6- روغن گیربکس را به موقع تعویض کنید

با مراجعه به دفترچه راهنمای هر خودرو می‌توان جدول تعویض روغن گیربکس اتوماتیک را یافت. اما به طور کلی توصیه می‌شود که روغن استاندارد کارخانه بین 50 تا 60 هزار کیلومتر تعویض شود و پس از آن هر 30 هزار بار به این کار اقدام کنید. البته لازم به ذکر است که دو روش برای تعویض روغن در گیربکس‌های اتوماتیک وجود دارد. در روش اول با باز کردن پیچ تخلیه، تقریبا نیمی از روغن خالی شده و نیم دیگر در قطعات دیگر مثل کاسه کلاچ‌‎ها، مابین صفحات و توربین باقی می‌ماند که برای یکی دو مرتبه بعد از تعویض روغن کارخانه می‌توان تنها به همین روش بسنده کرد. اما برای سالم‌تر کار کردن مجموعه گیربکس، بهتر است پس از 100 هزار کیلومتر کارکرد، با استفاده از دستگاه دیالیز، تمام روغن گیربکس را تعویض نمایید. روش دوم برای هر 100 هزار کیلومتر یک بار کفایت می‌کند و مابین آن به همان روش اول می‌توان بسنده کرد.

7- در شیب، با این روش وضعیت P را انتخاب کنید

همانطور که در بخش‌های بالاتر گفته شد، لازم است برای تغییر وضعیت گیربکس بین 4 وضعیت اصلی ابتدا به توقف کامل برسید. اما اگر قصد داشتید خودرو را در سربالایی یا سرپایینی پارک کنید، باید ابتدا گیربکس را روی حالت N قرار داده و سپس ترمز پارک را فعال کنید و پای خود را از روی ترمز بردارید. بعد از ثابت شدن خودرو مجدد ترمز گرفته و وضعیت را از  N به P تغییر دهید. در این شرایط قطعه‌ای که در گیربکس وضعیت P را فراهم می‌کند آسیب نمی‌بیند.

8- رانندگی با دو پا ممنوع!

در خودروهای دنده‌ای، پای راست وظیفه گاز و ترمز و پای چک وظیفه کلاچ‌گیری را به عهده دارد. در خودروهای اتوماتیک نیز با توجه به حذف پدال کلاچ، باید پای چپ را به مرخصی فرستاد. در بسیاری از افراد آماتور دیده می‌شود که در خودروی اتوماتیک از پای راست برای گاز و از پای چپ برای ترمز استفاده می‌کنند که باید گفت این موضوع هم به گیربکس آسیب می‌زند و هم ممکن است موجب اشتباه راننده شود و خطرآفرین باشد.

9- در جاده‌های کوهستانی، دستی تعویض دنده کنید

بسیاری از گیربکس‌های اتوماتیک به حالت تعویض دنده دستی (تیپ ترونیک) یا محدودکننده دنده (L1,L2,L3) مجهز هستند. توصیه می‌شود. در جاده‌‎های کوهستانی که فراز و نشیب‌های بسیاری دارند، گیربکس را از وضعیت D خارج کرده و به صورت دستی دنده عوض کنید. در این صورت هم از تعویض دنده‌های بی‌دلیل جلوگیری می‌شود (چرا که گیربکس اتوماتیک همیشه میل به سبک کردن دنده دارد) و هم کنترل بهتری روی حرکت خودرو خواهید داشت.

10- چشمتان به آمپرها باشد!

اگر در هوای گرم یا جاده‌هایی با سربالایی زیاد رانندگی می‌کنید، ممکن است گیربکس خودروی شما بر اثر فشار وارده داغ شود. پس همواره هوای آمپر آب خودرو را داشته باشید چون بخشی از سیستم خنک کاری گیربکس در بسیاری از خودروهای سواری به وسیله رادیاتور موتور انجام می‌شود. ضمن این که در بسیاری از گیربکس‌های در صورت اصطلاحا Over heat شدن، شاهد اخطار روی کلاستر خواهید بود. اگر با چنین اخطاری مواجه شدید، بلافاصله خودرو را متوقف کرده و اجازه دهید گیربکس سرد شود.